Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural
Diyetisyen
Bayraklı, İzmir'de yüz yüze ve çevrim içi beslenme danışmanlığı.
Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural Instagram (yeni sekmede açılır)
Kısa cevap
Şeker hastalığı diyet listesi, kan şekerini gün boyunca dengede tutmak için öğünleri ve porsiyonları gösteren bir plandır. Bu sayfadaki liste örnek ve genel bir gündür, kişiye özel değildir. Porsiyonlar ve öğün sayısı kişinin ilacına, kilosuna, yaşına ve günlük hareketine göre değişir; insülin kullananlar için plan mutlaka hekim ve diyetisyenle birlikte hazırlanır.
Şeker hastalığı diyet listesi nasıl kullanılmalı?
İnternette en çok aranan konulardan biri hazır bir şeker hastalığı diyet listesidir. Hazır listeler fikir verir, ama herkese uymaz. 50 kiloluk, ilaç kullanmayan ve gün boyu yürüyen bir kişiyle 95 kiloluk, insülin kullanan ve masa başında çalışan bir kişinin ihtiyacı aynı olmaz.
Aşağıdaki liste, tip 2 diyabetli ve fazla kilosu olmayan bir yetişkin için düşünülmüş örnek ve genel bir gündür. Kişiye özel değildir. Amacı, tabak modelinin ve öğün dağılımının günlük sofrada nasıl göründüğünü göstermektir. İnsülin ya da şeker düşürme riski olan ilaçları kullananlar, listeyi kendi başlarına uygulamadan önce hekim ve diyetisyene danışır.
Örnek şeker hastalığı diyet listesi: genel bir gün
| Öğün | Örnek seçenek | Not |
|---|---|---|
| Kahvaltı | 1 haşlanmış yumurta, 1 kibrit kutusu beyaz peynir, 5–6 zeytin, bol domates-salatalık-yeşillik, 1–2 ince dilim tam tahıllı ekmek | Bal, reçel, pekmez yerine birkaç ceviz eklenebilir |
| Ara öğün (gerekirse) | 1 küçük elma ve 2 tam ceviz | İhtiyaç tedaviye ve öğün aralığına göre belirlenir |
| Öğle | 1 kase mercimek çorbası, bol salata, 1 kase yoğurt, 1 ince dilim tam tahıllı ekmek | Çorbaya un ve tereyağı eklenmez |
| Ara öğün (gerekirse) | 1 su bardağı ayran ya da 1 kâse yoğurt ve tarçın | Meyveli hazır yoğurt yerine sade yoğurt |
| Akşam | Izgara tavuk ya da balık (avuç içi büyüklüğünde), zeytinyağlı sebze yemeği, 3–4 yemek kaşığı bulgur pilavı, salata | Tabağın yarısı sebze |
| Gece (gerekirse) | 1 küçük porsiyon meyve ya da 1 su bardağı süt | Gece şeker düşmesi yaşayanlar için hekimle planlanır |
Gün içinde su, maden suyu, şekersiz çay ve kahve içilebilir. Meyve suyu ve şekerli içecekler listeye eklenmez.
Şeker hastalığı diyet listesinde porsiyon neden kişiye göre değişir?
Bir kişinin ihtiyaç duyduğu enerji ve karbonhidrat; boy, kilo, yaş, cinsiyet, hareket düzeyi ve kilo hedefine göre değişir. Kullanılan ilaç ya da insülin de öğünlerdeki karbonhidratın nasıl dağıtılacağını belirler. Böbrek hastalığı, gebelik ya da ileri yaş gibi durumlar planı ayrıca etkiler.
- Kilo vermesi gereken bir kişide ekmek ve pilav porsiyonu azaltılır, sebze artırılır.
- Gün içinde ağır fiziksel iş yapan bir kişide karbonhidrat ihtiyacı daha yüksek olabilir.
- İnsülin kullanan kişide öğünlerdeki karbonhidrat miktarının günden güne benzer olması ya da insülinle eşleştirilmesi gerekir.
Değişim sistemi ile kendi listesini anlamak
Diyetisyenler çoğu zaman listeyi “değişim” ile hazırlar. Bir karbonhidrat değişimi yaklaşık 15 gram karbonhidrat içeren miktardır. Aynı gruptaki besinler birbirinin yerine kullanılabilir. Böylece liste tek bir menüye bağlı kalmaz.
| Bir karbonhidrat değişimi yerine | Yaklaşık miktar |
|---|---|
| Tam tahıllı ekmek | 1 ince dilim |
| Bulgur ya da makarna (pişmiş) | 3–5 yemek kaşığı |
| Kuru baklagil yemeği | 4–5 yemek kaşığı |
| Yulaf ezmesi (kuru) | 3 yemek kaşığı |
| Meyve | 1 küçük elma, 1 portakal, 12–15 kiraz, 1 orta dilim karpuz |
| Süt ya da yoğurt | 1 su bardağı |
Örneğin öğle yemeğindeki bir dilim ekmek yerine 3–4 yemek kaşığı bulgur pilavı yenebilir. Miktarlar yaklaşık değerlerdir; ürüne ve tarife göre değişir. Değişimlerin nasıl sayılacağı karbonhidrat sayımı eğitimi içinde öğretilir.
Örnek listede öğünlerin yerine geçebilecek seçenekler
Aynı menüyü her gün yemek zorlaşır. Aşağıdaki seçenekler, örnek listedeki öğünlerle benzer dengeyi kurar ve birbirinin yerine kullanılabilir. Porsiyonlar yine kişiye göre ayarlanır.
| Öğün | Seçenek 1 | Seçenek 2 |
|---|---|---|
| Kahvaltı | Sebzeli omlet (2 yumurta, biber, domates), 1 ince dilim tam tahıllı ekmek | 3 yemek kaşığı yulaf, 1 su bardağı süt, birkaç ceviz ve yarım küçük elma |
| Öğle | Nohutlu ya da etli sebze yemeği, yoğurt, salata | Ton balıklı ya da yumurtalı büyük salata, 1 ince dilim tam tahıllı ekmek |
| Akşam | Fırında balık, roka salatası, 3 yemek kaşığı bulgur | Kıymalı ıspanak ya da taze fasulye, cacık, 1 ince dilim tam tahıllı ekmek |
| Ara öğün | 1 kâse yoğurt | 1 dilim peynir ve birkaç çiğ badem |
Menemen, sebze çorbası, mercimek köftesi ve kısır gibi tanıdık yemekler de listeye girebilir. Kısır ve mercimek köftesinde bulgur karbonhidrat kaynağı olduğu için aynı öğünde ekmek azaltılır.
Şeker hastaları için haftalık menüde nelere dikkat edilir?
- Haftada 2–3 gün kuru baklagil yemeği, 2 gün balık sofraya gelir.
- Kırmızı et haftada birkaç kez ve yağı alınmış olarak tercih edilir; işlenmiş et sınırlanır.
- Her gün en az bir öğünde zeytinyağlı sebze yemeği bulunur.
- Börek, poğaça, simit ve hamur işleri ara sıra ve küçük porsiyonda yenir.
- Tatlı haftada bir iki kez, yemekten hemen sonra ve küçük porsiyonda planlanabilir.
Listeyi uygularken kan şekeri takibi
Listenin işe yarayıp yaramadığı kan şekeri ölçümleriyle anlaşılır. Evde ölçüm yapan kişiler, öğünden önce ve öğünden 1–2 saat sonra ölçüm alarak hangi öğünün kan şekerini daha çok yükselttiğini görebilir. ADA, birçok yetişkin için öğün öncesi 80–130 mg/dL, öğünden 1–2 saat sonra 180 mg/dL'nin altını genel hedef olarak verir. Kişinin hedefi hekimle belirlenir. Ölçümlerin nasıl yorumlanacağı tokluk kan şekeri sayfasında anlatılır.
Diyet listesinde en sık yapılan hatalar
- Listeyi “ekmek yok, meyve yok” şeklinde çok sıkı uygulayıp birkaç hafta sonra tamamen bırakmak.
- Ekmeği kesip yerine bol meyve, kuru meyve ya da “şekersiz” bisküvi yemek.
- Diyet ürünü yazan paketli gıdaları etiketine bakmadan sınırsız tüketmek.
- İnsülin ya da ilaç kullanırken öğün atlamak ve şeker düşmesi yaşamak.
- Meyveyi suyunu sıkarak içmek.
Kişiye özel liste nasıl hazırlanır?
Kişiye özel liste için önce tahlil sonuçları (açlık şekeri, HbA1c, kan yağları, böbrek değerleri), kullanılan tedavi, kilo ve bel çevresi, çalışma saatleri ve sevilen yemekler değerlendirilir. Liste bu bilgilere göre kurulur ve takip görüşmelerinde kan şekeri sonuçlarına göre güncellenir. Genel ilkeler diyabet diyeti sayfasında, besin seçimleri şeker hastası ne yemeli rehberinde, sürecin kendisi diyabet diyet danışmanlığı sayfasında anlatılır.
Kaynaklar
- Evert ve ark. Nutrition Therapy for Adults With Diabetes or Prediabetes: A Consensus Report. Diabetes Care 2019 (yeni sekmede açılır) — beslenme tedavisi uzlaşı raporu
- ADA Standards of Care in Diabetes 2025 — 6. Glycemic Goals and Hypoglycemia (yeni sekmede açılır) — kan şekeri hedefleri, hipoglisemi
- NIDDK — Diabetes Diet, Eating, & Physical Activity (yeni sekmede açılır)
- Diabetes UK — Eating with diabetes (yeni sekmede açılır)
Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com
Devamı
Listeyi kendinize uyarlamak için
Kişiye özel plan
Listenin ilaçlara ve tahlillere göre ayarlandığı danışmanlık.
Yazılar
Bu konudaki yazılar
Pirinç ve bulgur
Pilav seçimi, porsiyon ve pişirme yöntemi.
Bayram ve davet
Özel günlerde sofrada denge.
Sık sorulan sorular
Diyabet diyet listesi hakkında sık sorulanlar
İnternetteki şeker hastalığı diyet listesi herkese uyar mı?
Uymaz. Hazır listeler genel bir fikir verir. Porsiyonlar ve öğün sayısı kişinin ilacına, kilosuna, yaşına, böbrek durumuna ve günlük hareketine göre değişir. İnsülin kullanan bir kişi için hazır liste şeker düşmesine ya da yükselmesine yol açabilir.
Şeker hastalığı diyet listesinde ekmek kaç dilim olmalı?
Sabit bir sayı yoktur. Örnek günlerde öğün başına 1–2 ince dilim tam tahıllı ekmek yer alabilir; aynı öğünde pilav ya da patates varsa ekmek azaltılır. Kişinin günlük karbonhidrat ihtiyacı görüşmede belirlenir.
Diyet listesinde ara öğün şart mı?
Herkes için şart olmaz. Ana öğünler düzenliyse ve kan şekeri dengedeyse ara öğün gerekmeyebilir. İnsülin ya da şeker düşürme riski olan bazı ilaçları kullananlarda ve uzun öğün aralıklarında ara öğün planlanabilir.
Diyet listesi uygularken şekerim düşerse ne yapmalıyım?
Kan şekeri 70 mg/dL'nin altındaysa ya da düşme belirtileri varsa yaklaşık 15 gram hızlı etkili karbonhidrat (yarım su bardağı meyve suyu ya da 3–4 küp şeker gibi) alınır ve 15 dakika sonra yeniden ölçülür. Şeker düşmesi tekrarlıyorsa liste ve tedavi hekimle birlikte gözden geçirilir.
Şeker hastası için 1 haftalık diyet listesi var mı?
Bu sitede kişiye özel haftalık liste verilmez. Haftalık menü kurulurken baklagil, balık, sebze yemeği ve tam tahılın hafta içine dengeli dağıtılması önerilir. Kişiye uygun liste, tahliller ve günlük düzen değerlendirildikten sonra hazırlanır.
Yanıtlar genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı, ilaç ve insülin kararı hekiminize aittir.
Sorunuz listede yok mu?
Listede olmayan sorularınızı iletişim sayfasındaki form ya da WhatsApp üzerinden iletebilirsiniz.
+90 554 227 86 52
İlgili konular
Bu konuyla bağlantılı rehberler
Beslenme değerlendirmesi
Kişiye uygun beslenme planı için görüşme talebi
Hazır liste yerine tahlil sonuçları, tedavi planı, kilo ve günlük düzen değerlendirilerek bir beslenme planı hazırlanır. Plan, takip görüşmelerinde kan şekeri sonuçlarına göre güncellenir. Görüşme Bayraklı'da yüz yüze ya da online yapılabilir.