Şeker Düşmesi: Belirtileri ve Ne Yapmalı?

Şeker düşmesi nedir, hangi değerler önemlidir?

Şeker düşmesi, kan şekerinin beynin ve kasların ihtiyacını karşılamayacak düzeye inmesidir. Amerikan Diyabet Derneği hipoglisemiyi üç düzeyde tanımlar:

Bu durum en çok insülin ve kan şekerini düşüren bazı ilaçları kullanan kişilerde görülür. Kan şekeri değerlerinin genel çerçevesi kan şekeri sayfasında anlatılır.

Şeker düşmesi belirtileri nelerdir?

• Titreme, terleme, soğuk ve nemli cilt
• Çarpıntı
• Ani ve şiddetli açlık
• Baş dönmesi, sersemlik, baş ağrısı
• Bulanık görme
• Huzursuzluk, sinirlilik, ağlama isteği
• Dalgınlık, konuşmada zorlanma, tuhaf davranış
• Uykuda kâbus, terle uyanma, sabah baş ağrısı

Belirtiler kişiden kişiye değişir. Uzun yıllardır diyabeti olan ya da sık şeker düşmesi yaşayan bazı kişilerde uyarı belirtileri azalır. Buna hipoglisemiyi fark edememe denir. Bu kişilerde düzenli ölçüm daha da önem taşır ve durum hekime anlatılır.

Şeker düşünce ne yapmalı? 15-15 kuralı

Bilinci açık ve yutabilen bir kişide genel ilk yardım şöyledir. Kişinin hekiminden ya da diyabet ekibinden aldığı yazılı bir plan varsa o plana uyulur.

1. Mümkünse kan şekeri ölçülür. Ölçüm yapılamıyorsa ve belirtiler varsa düşme varmış gibi davranılır.
2. Yaklaşık 15 gram hızlı emilen karbonhidrat alınır.
3. 15 dakika beklenir ve kan şekeri yeniden ölçülür.
4. Değer hâlâ 70 mg/dL'nin altındaysa 15 gram yeniden alınır.
5. Değer normale döndüğünde bir sonraki öğüne bir saatten fazla varsa ekmek ve peynir gibi karbonhidrat ve protein içeren küçük bir ara öğün yenir.

15 gram hızlı karbonhidrat ne kadardır? (Genel örnek)

Çikolata, bisküvi ve kuruyemiş bu durumda ilk seçenek olmaz. İçlerindeki yağ şekerin emilimini yavaşlatır ve kan şekeri geç yükselir. Light ve zero içecekler şeker içermediği için işe yaramaz.

Ne zaman 112 aranır?

Kişinin bilinci bulanıksa, yutamıyorsa, nöbet geçiriyorsa ya da bayıldıysa ağızdan yiyecek ve içecek verilmez. Boğulma riski vardır. Kişi yan yatırılır ve hemen 112 aranır. Hekimin daha önce reçete ettiği acil kullanım ilacı varsa, kullanımını önceden öğrenmiş bir yakın bu ilacı uygulayabilir. İlk yardımdan sonra kan şekeri yükselmezse ya da kişi kendine gelmezse de acil yardım çağrılır.

Şeker düşmesine ne yol açar?

• Öğün atlamak ya da öğünü geciktirmek
• Öğünde her zamankinden az karbonhidrat yemek
• Plansız ya da her zamankinden uzun egzersiz
• Aç karnına alkol
• İlaç ya da insülinin zamanlamasındaki değişiklik
• Kusma ve ishal gibi hastalık durumları

Sık tekrarlayan şeker düşmesi hekime bildirilir. İlaç ya da insülin planının değiştirilmesine hekim karar verir. Kişinin bu planı kendi başına değiştirmesi önerilmez. Öğün düzeni ise diyetisyenle birlikte gözden geçirilir. Ara öğün seçenekleri şeker hastası ara öğün sayfasında, egzersiz öncesi hazırlık diyabette egzersiz ve beslenme yazısında anlatılır.

Hipoglisemiye karşı hangi önlemler alınır?

İnsülin ya da kan şekerini düşürebilen ilaç kullanan kişi yanında her zaman hızlı emilen bir karbonhidrat taşır. Araba kullanmadan önce kan şekeri ölçülür. Aile, iş arkadaşları ve okul personeli belirtileri ve yapılacakları bilir. Üzerinde diyabeti olduğunu belirten bir kart ya da bileklik taşımak acil durumda yardımcı olur. Ramazan'da oruç gibi öğün düzeninin değiştiği dönemler önceden hekimle konuşulur. Ayrıntı diyabette oruç yazısındadır.

Gece şeker düşmesi nasıl anlaşılır?

Uykuda yaşanan düşmeler çoğu zaman fark edilmez. Terle uyanma, kâbus görme, sabah baş ağrısı ve sabah yorgun kalkma ipucu olabilir. Bu belirtiler varsa hekim gece yarısı ya da sabaha karşı ölçüm yapılmasını isteyebilir. Akşam yemeğinin atlanması, akşam yapılan uzun egzersiz ve akşam alınan alkol gece düşme riskini artırır. Yatmadan önce kan şekeri düşük sınırdaysa ne yapılacağı hekimin verdiği plana göre belirlenir.

Kaynaklar

1. ADA Standards of Care in Diabetes 2025 — 6. Glycemic Goals and Hypoglycemia (yeni sekmede açılır) — kan şekeri hedefleri, hipoglisemi
2. NIDDK — Diabetes Diet, Eating, & Physical Activity (yeni sekmede açılır)
3. TEMD — Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (yeni sekmede açılır) — Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com