Hasta Günü Kuralları: Ateş, Kusma ve İshalde Şeker Hastası Ne Yemeli?

Hasta günü kuralları neden gerekli?

Ateş, enfeksiyon ve stres sırasında vücut kan şekerini yükselten hormonlar salgılar. Bu yüzden iştah azalsa bile kan şekeri yükselebilir. Tersine, kusma ya da ishal nedeniyle hiç yemek yenemezse, şekeri düşüren ilaç ya da insülin kullanan kişide şeker düşmesi görülebilir. Hasta günü kurallarının amacı bu iki ucu da önlemektir.

Hasta günlerinde kan şekeri ne sıklıkla ölçülür?

Hekim başka bir şey söylemediyse, hasta günlerinde kan şekeri olağandan daha sık, örneğin 3–4 saatte bir ölçülür. İnsülin kullanan kişilerde, özellikle tip 1 diyabette, kan şekeri yüksekse idrarda ya da kanda keton bakılması da önerilebilir. Ölçüm sonuçları ve içilen sıvı miktarı not edilir; hekimle konuşurken bu not çok işe yarar. Değerlerin anlamı için kan şekeri değerleri rehberine bakılabilir.

Sıvı nasıl alınır?

Ateş, kusma ve ishal sıvı kaybına yol açar. Sıvı kaybı hem kan şekerini yükseltir hem böbrekleri zorlar. Bu yüzden saatte birkaç kez küçük yudumlarla sıvı içilir:

• Kan şekeri yüksek seyrediyorsa: su, şekersiz çay, ayran, tuzlu çorba suyu.
• Yemek yenemiyor ve şeker normal ya da düşükse: karbonhidrat içeren sıvılar da gerekir (aşağıdaki tablo).

Bir seferde çok içmek kusmayı tetikleyebilir; birkaç yudumluk aralıklarla içmek mideyi daha az zorlar.

Yemek yenemiyorsa ne yemeli?

Katı yemek yenemiyorsa karbonhidrat yumuşak ya da sıvı besinlerle, küçük porsiyonlarla gün içine yayılır. Aşağıdaki seçeneklerin her biri yaklaşık 15 gram karbonhidrat içerir:

Mide toparlandıkça olağan öğün düzenine geri dönülür. Şeker düşmesi belirtileri görülürse şeker düşmesi sayfasındaki adımlar uygulanır.

İlaçlar ne olacak?

İlaçlar ve insülin kendi kararıyla bırakılmaz ya da değiştirilmez. İnsülin, yemek yenmese bile çoğu zaman gereklidir. Bazı şeker, tansiyon ve idrar söktürücü ilaçların ise sıvı kaybı olan günlerde geçici olarak ara verilmesi gerekebilir. Hangi ilacın ne zaman bekletileceği kişiye özeldir ve en doğrusu sağlıklıyken hekimle yazılı bir "hasta günü planı" hazırlamaktır.

Ne zaman beklemeden acile başvurulmalı?

• Kusma birkaç saattir sürüyor ve sıvı içilemiyorsa
• Kan şekeri tekrar tekrar çok yüksek ölçülüyorsa ya da keton pozitifse
• Kan şekeri tekrar tekrar 70 mg/dL altına düşüyorsa
• Nefes darlığı, nefeste meyve kokusu, karın ağrısı, aşırı halsizlik ya da bilinç bulanıklığı varsa

Bu durumlarda 112 aranır ya da en yakın acil servise gidilir. Hastalık geçtikten sonra ilaç planının ve öğün düzeninin gözden geçirilmesi için diyetisyen ve hekimle görüşmek faydalıdır. İnsülin kullanan kişiler için öğün ve karbonhidrat ayarı tip 1 diyabette beslenme rehberinde de anlatılıyor.

Kaynaklar

1. Sick Day Medication Guidance for People With Diabetes, Kidney Disease, or Cardiovascular Disease (Kidney Med 2022) (yeni sekmede açılır) — hasta günü ilaç rehberleri derlemesi
2. Diabetes UK — Illness and diabetes (yeni sekmede açılır)
3. ADA Standards of Care in Diabetes 2025 — 6. Glycemic Goals and Hypoglycemia (yeni sekmede açılır) — kan şekeri hedefleri, hipoglisemi

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com