Şeker Hastası Oruç Tutabilir mi? Diyabette Oruç

Diyabette oruç neden önceden planlanır?

Oruçta gün boyu uzun bir açlık dönemi olur, akşam ve sahurda ise kısa sürede çok yemek yenir. Bu düzen kan şekerini iki yönde zorlar. Gündüz, özellikle iftara yakın saatlerde, şeker düşebilir. İftar ve sahurdan sonra ise şeker yükselebilir. Sıvı alımı da azalır. Sıcak ve uzun yaz günlerinde susuzluk riski artar.

Bu yüzden diyabette oruç kararı kişinin kendi başına vereceği bir karar sayılmaz. Uluslararası diyabet kuruluşları, oruç tutmak isteyen kişinin Ramazan'dan birkaç hafta önce hekimiyle görüşmesini önerir. Bu görüşmede risk düzeyi belirlenir, ilaç ve insülin planı oruca göre hekim tarafından düzenlenir ve kan şekeri ölçüm saatleri konuşulur. İlaç saatini ya da dozunu kişinin kendisinin değiştirmesi şeker düşmesi ve yükselmesi riskini artırır.

Kimler için oruç yüksek risk taşır?

Aşağıdaki durumlarda oruç ciddi sağlık riskleri taşır ve hekimler çoğunlukla oruç tutulmamasını önerir:

• Tip 1 diyabet
• Son üç ay içinde ağır şeker düşmesi, ketoasidoz ya da çok yüksek şeker nedeniyle hastane yatışı
• Şeker düşmesini fark edememe
• Gebelik ve gebelik diyabeti
• İleri böbrek hastalığı ya da diyaliz
• Kalp yetmezliği gibi ciddi eşlik eden hastalıklar
• Akut bir hastalık, ateş, kusma ya da ishal
• Ağır fiziksel işte çalışma
• İleri yaş ve tek başına yaşama, unutkanlık

İslam dininde hastalara oruç tutmama izni tanınır. Dini sorular için din görevlisine danışılabilir. Kan şekeri iyi seyreden, şeker düşmesi riski düşük ilaçlarla izlenen bazı kişiler ise hekim onayıyla ve yakın takiple oruç tutabilir.

Sahurda ne yenmeli?

Sahur, gündüz boyunca sürecek açlığa hazırlıktır. Sahurun gece yarısı yerine imsaka yakın saatte yapılması gündüz açlık süresini kısaltır. Sahur tabağı yavaş sindirilen besinlerle kurulur:

• Protein: Yumurta, peynir, yoğurt, süt
• Lifli karbonhidrat: Bir iki dilim tam tahıllı ekmek, yulaf ya da az miktarda bulgur
• Sebze ve sağlıklı yağ: Domates, salatalık, yeşillik, zeytin, ceviz
• Sıvı: Su ve ayran

Sahurda yalnız çay ve ekmekle yetinmek, börek ve poğaça gibi hamur işleri ya da tatlı yemek gün içinde hızlı acıkmaya ve şeker dalgalanmasına yol açar. Çok tuzlu peynir, zeytin ve sucuk susuzluğu artırır. Kahvaltı tabağı için fikirler şeker hastası kahvaltı sayfasında yer alır.

İftarda ne yenmeli?

İftar, uzun açlıktan sonra gelen bir öğündür ve kan şekerini kolayca yükseltir. İftarın birkaç adımda yapılması bu yükselmeyi yumuşatır:

1. Oruç su ile, isteğe göre bir hurma ya da birkaç zeytinle açılır.
2. Bir kase çorba içilir. Mercimek, sebze ya da yayla çorbası uygun seçeneklerdir.
3. 10–15 dakika ara verilir. Bu sırada akşam namazı ya da kısa bir mola verilebilir.
4. Ana yemek tabağı kurulur: yarısı sebze, dörtte biri et, tavuk, balık ya da baklagil, dörtte biri bulgur pilavı veya ekmek.
5. Tatlı yenecekse iftardan bir iki saat sonra, küçük porsiyonla yenir.

Ramazan pidesi beyaz undan yapılır. Çeyrek pide üç dört dilim ekmek kadar karbonhidrat verebilir. Pide yenen iftarda pilav ve ekmek ayrıca yenmez. Şerbetli tatlılar yerine güllaç ya da sütlaç gibi sütlü tatlılar küçük porsiyonla tercih edilir. Hurmanın ölçüsü şeker hastası kuru meyve yazısında anlatılır.

Oruçta kan şekeri ne zaman ölçülür?

Oruç tutan kişinin kan şekerini düzenli ölçmesi gerekir. Ölçüm saatlerini hekim belirler. Genel olarak şu saatler kullanılır: sahurdan önce ve sonra, öğle saatlerinde, iftardan bir iki saat önce, iftardan iki saat sonra ve kendini kötü hissettiği her an. Din alanındaki yaygın görüşe göre parmaktan kan şekeri ölçmek orucu bozmaz. Tereddüt varsa din görevlisine danışılabilir.

Oruç hangi durumlarda bozulur?

Aşağıdaki durumlarda oruç beklemeden bozulur ve gerekirse hekime başvurulur:

• Kan şekeri 70 mg/dL'nin altına indiğinde
• Kan şekeri 300 mg/dL'nin üzerine çıktığında
• Titreme, terleme, çarpıntı, sersemlik gibi şeker düşmesi belirtileri olduğunda
• Bulantı, kusma, aşırı halsizlik, bilinç bulanıklığı ya da şiddetli susuzluk olduğunda
• Ateşli bir hastalık başladığında

Şeker düştüğünde yapılacaklar şeker düşmesi sayfasında adım adım anlatılır. Bilinç bulanıklığı varsa ağızdan bir şey verilmez ve 112 aranır.

Oruçta sıvı ve hareket nasıl ayarlanır?

İftar ile sahur arasında 8–10 su bardağı sıvı içmek susuzluğu önler. Su bir anda değil, akşam boyunca parça parça içilir. Şekerli içecekler, meyve suları ve şerbet sıvı yerine sayılmaz. Çay ve kahve çok miktarda içildiğinde idrar söktürücü etki yapabilir.

Hafif hareket oruçta da sürer. İftardan bir iki saat sonra yapılan yürüyüş ya da teravih namazı uygun bir harekettir. İftardan önceki saatlerde yorucu egzersiz yapılmaz, çünkü şeker düşmesi riski bu saatlerde en yüksektir. Egzersiz ve beslenme ilişkisi diyabette egzersiz ve beslenme yazısında ele alınır.

Ramazan sonrası ve bayramda nelere dikkat edilir?

Ramazan bittiğinde ilaç ve insülin planı yeniden eski düzene döner. Bu geçişi de hekim planlar. Bayramın ilk günlerinde tatlı ve ziyaret sofraları kan şekerini zorlar. Bayram sofrasında dikkat edilecekler diyabette bayram ve davet sofrası yazısında anlatılır. Diyabette oruç sürecinde beslenme planının kişiye göre hazırlanması, Ramazan'dan önce diyetisyenle yapılan bir görüşmeyle kolaylaşır.

Kaynaklar

1. ADA Standards of Care in Diabetes 2025 — 6. Glycemic Goals and Hypoglycemia (yeni sekmede açılır) — kan şekeri hedefleri, hipoglisemi
2. Evert ve ark. Nutrition Therapy for Adults With Diabetes or Prediabetes: A Consensus Report. Diabetes Care 2019 (yeni sekmede açılır) — beslenme tedavisi uzlaşı raporu
3. TEMD — Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (yeni sekmede açılır) — Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com

İlgili konular

• Diyabet diyeti
• Diyabette beslenme
• Şeker hastası ne yemeli?
• Örnek diyet listesi
• Kan şekeri değerleri
• Glisemik indeks
• Gizli şeker
• Danışmanlık