HbA1c Nedir, Kaç Olmalı?

HbA1c nedir?

Kandaki şeker, kırmızı kan hücrelerinin içindeki hemoglobin adlı proteine yapışır. Kan şekeri ne kadar uzun süre yüksek kalırsa hemoglobine yapışan şeker de o kadar artar. Kırmızı kan hücreleri yaklaşık 3 ay yaşadığı için HbA1c (glikozile hemoglobin, halk arasında "üç aylık şeker") bu dönemin ortalamasını yansıtır. Son haftaların değeri sonuca daha çok etki eder.

Bu test için aç kalmak gerekmez. Bu yüzden günün herhangi bir saatinde kan alınabilir. Kan şekeri değerlerinin genel çerçevesi kan şekeri sayfasında anlatılır.

HbA1c kaç olmalı?

Diyabeti olan birçok yetişkin için genel hedef %7'nin altıdır. Şeker düşmesi riski düşük olan bazı kişilerde hekim daha sıkı bir hedef koyabilir. Yaşlılarda, sık şeker düşmesi yaşayanlarda ya da ciddi başka hastalığı olanlarda daha esnek bir hedef, örneğin %8'in altı, uygun olabilir. Hedef her zaman kişiye göre hekimle birlikte belirlenir.

HbA1c ortalama kaç kan şekerine denk gelir?

HbA1c yüzdesi, tahmini ortalama kan şekerine çevrilebilir. Aşağıdaki değerler Amerikan Diyabet Derneği'nin kullandığı formüle dayanır ve yaklaşıktır.

Ortalama aynı olsa da iki kişinin günlük seyri çok farklı olabilir. Birinde kan şekeri dar bir aralıkta kalırken diğerinde sık yükselme ve düşmeler olabilir. Bu yüzden HbA1c'nin yanında açlık kan şekeri ve tokluk kan şekeri ölçümleri de izlenir.

HbA1c ne sıklıkla kontrol edilir?

Amerikan Diyabet Derneği'nin önerisine göre hedefinde olan ve tedavisi değişmeyen kişilerde test yılda en az iki kez yapılır. Hedefin üzerinde olan ya da tedavisi yeni değişen kişilerde üç ayda bir kontrol edilir. Prediyabeti olan kişilerde genellikle yılda bir bakılır. Beslenmede yapılan bir değişikliğin bu teste etkisi en erken üç ay sonra görülür.

HbA1c sonucunu neler etkiler?

Test sonucu kırmızı kan hücrelerinin ömrüne bağlıdır. Bu ömrü değiştiren durumlar sonucu gerçek ortalamadan farklı gösterebilir:

• Demir eksikliği anemisi (sonucu yükseltebilir)
• Yakın zamanda kan kaybı ya da kan nakli (sonucu düşürebilir)
• Gebelik, özellikle ikinci ve üçüncü üç ay
• İleri böbrek hastalığı
• Bazı kalıtsal hemoglobin farklılıkları, örneğin talasemi taşıyıcılığı

Bu durumlarda hekim bu testin yerine ya da yanında başka ölçümleri kullanır. Gebelikte gebelik diyabeti tanısı için HbA1c yeterli sayılmaz.

HbA1c'yi düşürmek için beslenmede ne yapılabilir?

• Şekerli içecekler ve meyve suyu bırakılır.
• Karbonhidrat öğünlere dengeli dağıtılır, tek öğünde yığılmaz.
• Tabağın yarısı sebze olur, beyaz un yerine tam tahıl ve baklagil seçilir.
• Yemeklerden sonra kısa yürüyüş alışkanlık haline getirilir.
• Fazla kilo varsa vücut ağırlığının yüzde 5'i ve üzerinde bir kayıp hedeflenir.

Karbonhidratın nasıl dağıtılacağı diyabet diyeti sayfasında anlatılır. Üç aylık şeker bu değişikliklere rağmen hedefin üzerinde kalırsa ilaç planına hekim karar verir.

Evdeki ölçümler ile üç aylık şeker neden uyuşmayabilir?

Evde yalnız sabah ölçüm yapan bir kişinin defterindeki değerler normal görünürken laboratuvar sonucu yüksek çıkabilir. Bunun en sık nedeni, yemek sonrası yükselmelerin hiç ölçülmemesidir. Tersi de olabilir. Gece ya da öğün aralarında sık şeker düşmesi yaşayan bir kişide ortalama düşük çıkar ve sonuç yanıltıcı biçimde iyi görünür. Bu yüzden ev ölçümlerinin farklı saatlere yayılması önerilir. Sabah açlık, öğle ve akşam yemeğinden iki saat sonra yapılan birkaç günlük kayıt tabloyu tamamlar.

Sürekli şeker ölçüm cihazında hedef aralıkta kalma süresi nedir?

Sürekli glikoz ölçüm cihazı (sensör) gün boyu kan şekerini kaydeder. Bu cihazlarda "hedef aralıkta kalma süresi" adlı bir değer kullanılır. Amerikan Diyabet Derneği'nin önerisine göre birçok yetişkinde amaç, günün yüzde 70'inden fazlasında kan şekerinin 70–180 mg/dL arasında kalmasıdır. Günün yüzde 4'ünden azında 70'in altında, yüzde 1'inden azında 54'ün altında kalınması da hedeflenir. Bu değerler hedefin kişiye göre değiştiğini akılda tutarak hekimle yorumlanır. Sensör kullanmayan kişide parmaktan ölçüm aynı bilgiyi daha sınırlı biçimde verir.

Kaynaklar

1. ADA Standards of Care in Diabetes 2025 — 2. Diagnosis and Classification of Diabetes (yeni sekmede açılır) — tanı ölçütleri, prediyabet sınırları
2. ADA Standards of Care in Diabetes 2025 — 6. Glycemic Goals and Hypoglycemia (yeni sekmede açılır) — kan şekeri hedefleri, hipoglisemi
3. TEMD — Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (yeni sekmede açılır) — Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com