Şeker Yükleme Testi (OGTT) Nasıl Yapılır?

Şeker yükleme testi nedir, neden yapılır?

Bu testin tıbbi adı oral glikoz tolerans testidir (OGTT). Test, vücudun belli miktarda şekeri ne kadar sürede kandan temizleyebildiğini gösterir. Gebelikte plasentadan salgılanan hormonlar insülinin etkisini azaltır. Pankreas bu durumu yeterince karşılayamazsa kan şekeri yükselir ve gebelik diyabeti ortaya çıkar. Bu yükselme çoğu zaman belirti vermediği için test tüm gebelere önerilir.

Gebelik diyabetinin genel bilgisi gebelik diyabeti sayfasında anlatılır. Bu sayfa testin kendisine odaklanır.

Test gebeliğin kaçıncı haftasında yapılır?

Daha önce diyabet tanısı olmayan gebelerde test genellikle 24. ve 28. haftalar arasında yapılır. Gebelik diyabeti riski yüksek olan kadınlarda, örneğin önceki gebelikte gebelik diyabeti geçirenlerde, belirgin fazla kilosu olanlarda ya da ailesinde diyabet bulunanlarda, hekim gebeliğin başında da kan şekerine bakar. Amaç gebelikten önce var olan ama bilinmeyen bir diyabeti erkenden görmektir.

Test adım adım nasıl yapılır?

1. Test sabah, en az 8 saatlik gece açlığından sonra yapılır.
2. Önce açlık kan şekeri için kan alınır.
3. Ardından 75 gram glikoz içeren tatlı bir içecek yaklaşık 5 dakika içinde içilir.
4. İçeceğin bitiminden 1 saat ve 2 saat sonra yeniden kan alınır.
5. Test boyunca oturarak beklenir. Yemek yenmez, sigara içilmez, yürüyüş yapılmaz.

Bazı merkezlerde iki aşamalı yöntem kullanılır. Önce açlık gerektirmeyen 50 gramlık bir tarama testi yapılır ve birinci saatteki değere bakılır. Bu değer sınırın üzerindeyse ikinci gün 100 gramlık, üç saatlik bir test yapılır. Hangi yöntemin kullanılacağına hekim karar verir.

Şeker yükleme testi sonuçları nasıl yorumlanır?

75 gramlık tek aşamalı testte gebelik diyabeti eşikleri şöyledir:

Bu üç değerden yalnız birinin sınırı aşması gebelik diyabeti tanısı için yeterlidir. Tanı konduğunda beslenme planı ve evde kan şekeri ölçümü başlar. Gebelik diyabetinde beslenme gebelik diyabeti beslenme sayfasında anlatılır.

Teste nasıl hazırlanılır?

• Testten önceki günlerde normal beslenme sürdürülür. Sonucu "iyi" çıkarmak için karbonhidrat kesmek testin doğruluğunu bozabilir.
• Akşam yemeği her zamanki gibi yenir, gece yarısından sonra bir şey yenmez.
• Sabah su dışında bir şey içilmez. Su miktarı için laboratuvarın önerisine uyulur.
• Kullanılan ilaçlar test öncesinde hekime söylenir.
• Test iki üç saat sürer. Yanında kitap ya da yakın biri olmak beklemeyi kolaylaştırır. Test bitince yenecek bir ara öğün hazır bulundurulur.

Test bebeğe zarar verir mi?

Testte içilen 75 gram glikoz, büyük bir şişe meyve suyu ya da gazlı içeceğin şekerine yakındır. Bu miktarın bebeğe zarar verdiğine dair bir bulgu yoktur. Bazı annelerde içecekten sonra bulantı, baş dönmesi ya da terleme olabilir. Bu yakınmalar genellikle kısa sürer. Kusma olursa test o gün geçerli sayılmayabilir ve laboratuvar ekibine haber verilir.

Gebelik diyabetinin fark edilmemesi ise iri bebek, zor doğum ve doğumdan sonra bebekte şeker düşmesi gibi sorunlarla ilişkilidir. Bu yüzden test gebelik takibinin bir parçasıdır.

Gebelik dışında bu test nasıl değerlendirilir?

Aynı test gebelik dışında da prediyabet ve diyabet tanısında kullanılır. Bu durumda yine 75 gram glikoz içilir, ama değerlendirme ikinci saatteki sonuca göre yapılır. İkinci saat değeri 140 mg/dL'nin altındaysa normal, 140–199 arasında ise prediyabet, 200 ve üzerindeyse diyabet kabul edilir. Gebelik diyabeti geçiren kadınlarda doğumdan 4–12 hafta sonra bu test önerilir. Değerlerin anlamı prediyabet ve tokluk kan şekeri sayfalarında anlatılır.

Test sonucu normal çıkarsa ne olur?

Test sonucu normalse gebelik takibi her zamanki gibi sürer. Yine de dengeli beslenme ve düzenli hareket gebeliğin geri kalanında da önemini korur. Gebelikte aşırı kilo alımı, ilerleyen haftalarda kan şekerinin yükselmesini kolaylaştırabilir. Hekim, risk etkenleri belirgin olan bazı anne adaylarında kan şekerine ilerleyen haftalarda yeniden bakabilir. Test sırasında yaşanan bulantı ya da kusma nedeniyle sonuç şüpheli kalmışsa testin tekrarına hekim karar verir. Sonraki gebeliklerde gebelik diyabeti öyküsü olmasa bile test yine yapılır. Önceki gebelikte tanı konmuşsa hekim teste daha erken başlayabilir.

Kaynaklar

1. ADA Standards of Care in Diabetes 2025 — 15. Management of Diabetes in Pregnancy (yeni sekmede açılır) — gebelik diyabeti
2. ADA Standards of Care in Diabetes 2025 — 2. Diagnosis and Classification of Diabetes (yeni sekmede açılır) — tanı ölçütleri, prediyabet sınırları
3. TEMD — Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu (yeni sekmede açılır) — Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği

Hazırlayan: Dyt. Şeyma Türkoğlu Vural · Son güncelleme: 12 Kasım 2026 · Site editörü: dyt.seymaturkoglu@gmail.com